Toplumsal Dayanışma, Paylaşım ve Refah Toplumu Üzerine Bir Çağrı Modernite İçinde Türkiye Deneyimi / Şevket Sayılgan

Toplumsal dayanışma ve paylaşım, refah toplumlarının yalnızca ahlaki süsleri değil, ayakta kalma şartlarıdır. Modernite ise bu iki değeri dönüştürmüş, kimi zaman görünmez kılmış, kimi zaman da işlevsizleştirmiştir. Bugün refah; büyüme oranları, kişi başına gelir ve tüketim kapasitesiyle tanımlanırken, toplumun gerçek sağlığı olan bağlar, güven ve birlikte yaşama iradesi geri plana itilmiştir. Bu kırılma, özellikle Türkiye gibi hızlı ve düzensiz modernleşme yaşayan ülkelerde daha çıplak biçimde hissedilmektedir.
Temel Düstur;
Refah, yalnızca daha çok şeye sahip olmak değildir. Refah, daha az yalnız olmaktır.
Modern toplum bireyi özgürleştirme iddiasıyla yola çıkmış; ancak onu çoğu zaman yalnızlaştırmıştır. Dayanışma, kamusal bir değer olmaktan çıkarılıp bireysel vicdana havale edilmiştir. Paylaşım, ortak bir kültür olmaktan ziyade kriz anlarında hatırlanan geçici bir refleks haline gelmiştir. Bugün Türkiye’de milyonlarca insan, kalabalıklar içinde yalnız; güvencesizlik içinde ayakta kalmaya çalışmaktadır. Bu bir tesadüf değil, tercihlerin sonucudur.
Buradan bir ilke çıkarırsak:
Dayanışma lütuf değildir; toplumsal bir haktır.
Geleneksel toplumlarda aile, mahalle ve komşuluk üzerinden işleyen dayanışma ağları çözülmüş; modern şehir yaşamı bu boşluğu kalıcı ve kapsayıcı yapılarla dolduramamıştır. Yerine; rekabet, hız ve bireysel başarı anlatıları geçmiştir. Oysa refah toplumu, en kırılgan olanı ne kadar koruyabildiğiyle ölçülür. Güçlünün ayakta kaldığı değil, kimsenin geride bırakılmadığı toplumlar gerçekten güçlüdür.
Açıkça ifade ediyorum;
Paylaşım, yoksulluğun değil; adaletin meselesidir.
Türkiye’de ekonomik dalgalanmalar, gelir adaletsizliği ve hayat pahalılığı, dayanışmayı zorunlu kılmıştır. Ancak zorunluluk üzerinden kurulan her ilişki geçicidir. Kalıcı olan, bilinçli tercihlerle inşa edilen ortaklıktır. Dayanışmayı yalnızca hayırseverliğe indirgemek, sorunu çözmez; yalnızca erteler. Refahı yukarıdan aşağıya damlayan bir nimet gibi görmek yerine, birlikte üretilen ve birlikte paylaşılan bir değer olarak yeniden tanımlamak zorundayız.
Bu noktada net bir duruş alırsak:
Modernite, insanı yalnızlaştırdığı ölçüde eksiktir.
Refah, paylaşılmadığı sürece adaletsizdir.
Kalabalıklar içinde yalnızlığı normalleştiren hiçbir düzen sürdürülebilir değildir. Toplumsal bağların zayıfladığı, güvenin aşındığı bir ortamda ekonomik büyüme kalıcı refah üretmez. Aksine, kırılganlığı derinleştirir. Bugün ihtiyaç duyulan şey; daha fazla tüketim değil, daha fazla temas; daha fazla rekabet değil, daha fazla dayanışmadır.
Bu bir çağrıdır:
Dayanışmayı yeniden kamusal bir değer haline getirelim.
Paylaşımı kriz refleksi olmaktan çıkarıp yaşam biçimine dönüştürelim.
Refahı yalnızca rakamlarla değil, insan onuruyla ölçelim.
Çünkü biliyoruz ki; birlikte yaşama iradesini kaybeden toplumlar, ne kadar zengin olursa olsun yoksuldur. Dayanışmayı büyüten toplumlar ise, her koşulda geleceğe sahiptir.
Modern toplumun en büyük yanılgısı şudur:
Herkesin kendi başına ayakta kalabileceğini sanmak.
Oysa hiçbir toplum, birbirine sırtını dönerek ayakta kalamaz. Dayanışma romantik bir geçmiş anlatısı değil, sürdürülebilir bir geleceğin zorunlu koşuludur. Paylaşım, yoksulluğun değil; adaletin meselesidir.
Buradan net bir çağrı yapıyorum:
Refahı yeniden tanımlayalım.
Dayanışmayı yeniden kamusal bir değer haline getirelim.
Paylaşımı geçici bir refleks değil, kalıcı bir tutum olarak kuralım.
Çünkü biliyoruz:
Kalabalıklar içinde yalnızlığı normalleştiren hiçbir düzen kalıcı değildir.
Ve paylaşılmayan hiçbir refah, gerçekten refah değildir.
SÖN SÖZLER: “Herkes kendi ayıbının hamalıdır. Kusur arayan, heybesine baksın” Anonim
“Bazen en uzun yol, iki insan arasındaki mesafedir” W.Somerset Maugham